Historia

1 / 27 Hurrengoa
Munduko ardorik zaharrena aurkitu dute, 2.000 urtetik gorakoa, Sevillako hilobi erromatar batean

Munduko ardorik zaharrena aurkitu dute, 2.000 urtetik gorakoa, Sevillako hilobi erromatar batean

Jatorrian ardo zuria bazen ere, denborarekin kolore gorrixka hartu du.
Juantxo Agirre Mauleon: Euskararen sorrerari argi apur bat emateko balio du aurkikuntzak

Juantxo Agirre Mauleon: "Euskararen sorrerari argi apur bat emateko balio du aurkikuntzak"

Nafarroako Larunbe herriaren alboan, Arriaundi mendiko indusketan, harri bat topatu zuten 2022an. Harri hori zizelkatuta dago, latinezko hitzekin, eta hitz horien artean Larrahe hitza azaltzen da. Aranzadi elkarteko Juantxo Agirre Mauleonek aurkikuntzaren garrantziaz hitz egin digu.
K.o. I. mendeko aldare bat aurkitu dute Larunben, Larrahe jainko baskoiari eskainitakoa

K.o. I. mendeko aldare bat aurkitu dute Larunben, Larrahe jainko baskoiari eskainitakoa

Latinez idatzitako eta Valeria Vitellak sinatutako testu bat du aldareak. Erromatar garaian ere jainko indigena baskoiak gurtzen zituztela erakusten du piezak.
Aldare baskoi erlijioso bat aurkitu dute Nafarroan, 20 mende baino gehiago dituena

Aldare baskoi erlijioso bat aurkitu dute Nafarroan, 20 mende baino gehiago dituena

Emakume batek, Valeria Vitellak, Larrahe jainkosa baskoiari egindako eskaintza du aldareak, latinez idatzita. 2022an aurkitu zuten, Doneztebeko Erdi Aroko monasterioaren indusketa arkeologikoetan.

Duela 150.000 urteko giza arrastoak aurkitu dituzte Bizkaian

Duela 150.000 urteko giza arrastoak aurkitu dituzte Bizkaian

EHUko lantalde batek El Polvorín Karrantzako leizean aurkitutako giza hondar batzuk aztertu ditu, eta "Andere" izendatu duten emakume neandertal batenak izan litezkeela ondorioztatu du.
150.000 urte baino gehiago dituzten giza aztarnak aurkitu diztuzte Karrantzan, Bizkaiko zaharrenak

150.000 urte baino gehiago dituzten giza aztarnak aurkitu diztuzte Karrantzan, Bizkaiko zaharrenak

Aurkikuntza Bizkaiko Arkeologia Museoan egin dute, Karrantzako El Polvorin haitzuloko beheko galeria batetik zetozen hezurrak aztertzen ari zirela. Uste da aurkitutako gorpuzkiak eskeleto berekoak direla, ziurrenik emakume batenak.

55 urte bete dira Ekaingo kobako pinturak aurkitu zituztenetik

55 urte bete dira Ekaingo kobako pinturak aurkitu zituztenetik

Duela 55 urte aurkitu zituzten aztarnak Azpeitiko Antxieta arkeologia taldeko Rafael Rezabalek eta Andoni Albizurik. Duela 13.000-14.000 urteko gizakiek eginiko pinturak dira, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituenak.

Maria Josefa Sansberro ''Maddi'' mugalaria omendu dute Bigarren Mundu Gerran iheslariei laguntzeagatik

Maria Josefa Sansberro ''Maddi'' mugalaria omendu dute Bigarren Mundu Gerran iheslariei laguntzeagatik

Bigarren Mundu Gerran Sara eta Bera artean iheslariei muga zeharkatzen lagundu zien. Pertsona askori lagundu zien berak sortutako pasabide batetik Lapurditik Nafarroara heltzen.

Munduko lider nagusiek Normandiako lehorreratzearen 80. urteurrena gogora ekarri dute

Munduko lider nagusiek Normandiako lehorreratzearen 80. urteurrena gogora ekarri dute

Duela 80 urte gauzatu zen Normandiako lehorreratzea, eta nazioarteko agintari askok horren urtemuga gogora ekartzeko ekitaldietan hartu dute parte ostegun honetan, Frantzian. Operazio militar horrek, Alemania naziaren gainbehera eragin zuen Bigarren Mundu Gerran.

Enriqueta Martí Bartzelonako vanpiroaren historia

Enriqueta Martí Bartzelonako vanpiroaren historia

Umeak bahitu, zatitu eta haien gorpuzkiekin ukenduak egiten omen zituen. XIX. mende amaierako Katalunian jaiotako emakumearen bizitza eta profil kriminologikoa aztertu digu Devi Yerga Amarauna saioko kriminologoak.
67 urterekin 3.500 kilometroko mendi ibilbidea egin zuen amona

67 urterekin 3.500 kilometroko mendi ibilbidea egin zuen amona

Etxekoei esan zien paseatzera aterako zela, baina ez zen egia. 67 urterekin, Emma Gatewood-ek bre lehen mendi ibilaldia egin zuen: Apalatxeetako ibilbidea. Juan Aldaz soziologoak kontatu digu "amona Gatewood"en historia eta zerk bultzatuko ote zuen horrelako erronka egitera.
Kabosu txakurra hil da

Kabosu txakurra hil da

Interneten historiako memerik ezagunenetarikoa da Kabosuren argazkia. 18 urte zituela zendu da, bere jabeak sare sozialetan iragarri duenez.
'Arabako herriak. Amonetatik bilobetara', landa eremuaren historia ezagutarazteko proiektua

'Arabako herriak. Amonetatik bilobetara', landa eremuaren historia ezagutarazteko proiektua

Proiektuak amonen testigantza jasotzen du, euren bilobei beren herrietan bizitako historia kontatzen dietenak.

Sekula joan ez direnen itzulerak: Delirium Tremens, Ertzainak eta Errobi

Sekula joan ez direnen itzulerak: Delirium Tremens, Ertzainak eta Errobi

Hiru talde ikonikoren itzulera izan du hizpide Joseina Etxeberria kolaboratzaileak, "B Aldea"n.
Bilbok Begoñako basilikaren ingurua induskatuko du bere jatorri indigenen bila

Bilbok Begoñako basilikaren ingurua induskatuko du bere jatorri indigenen bila

"Ikerketa arkeologikorako laborategi" bilakatuko da aurki Begoñako basilika (Bilbo) uste baita lurpean Burdin Aroko (Erromatar Garai aurrekoa, beraz) herrixka indigena baten aztarnak egotea, Vecunia izenekoa. Hiribilduaren lehenengo populazio kokagunea litzateke. 

Begoñako basilikan indusketa arkeologikoak egingo dituzte Burdin Aroko herrixka baten aztarnak topatzeko

Begoñako basilikan indusketa arkeologikoak egingo dituzte Burdin Aroko herrixka baten aztarnak topatzeko

Proiektu arkeologikoak "ikerketarako laborategi" bihurtuko du Andramariko eliza. Lau fasetan egingo dute lan, tenplua itxi gabe. Adituek uste dute azpian Erromatarren aurreko herrixka indigena baten aztarnak egon daitezkeela, "Irulegiko eskua"ren garaikoak.
Txerriak garbiak dira, guk jarri ditugu toki zikin eta izkutuetan

"Txerriak garbiak dira, guk jarri ditugu toki zikin eta izkutuetan"

"El cerdo en la historia de los vascos" liburua idatzi du Jose Antonio Azpiazuk. Garai bateko dokumentuak aztertu ditu oñatiarrak, txerriari duen ospe txarra kentzeko besteak beste. Euskal Herriko ekonomian txerriek garrantzi handia izan dute Azpiazuren esanetan.
Gizonak atzeratu emozionalak dira

"Gizonak atzeratu emozionalak dira"

Andy Warholi tiro egin zion emakumearen bizitza ezagutu dugu Juan Aldaz soziologoaren eskutik: Valerie Solanas. Gizon guztiak akabatu egin behar zirela aldarrikatu zuen haurtzaro gogorra, sexu abusuak eta gaixotasun mentalak jasandako emakume hark
Nondik datorkio izena Mendizorrotzari? Santiago de Pablo historialariak, 100 urte betetzen duen zelaiaz

Nondik datorkio izena Mendizorrotzari? Santiago de Pablo historialariak, 100 urte betetzen duen zelaiaz

Larunbatean, hilaren 27an, 100 urte beteko dira Mendizorrotzan historiako lehenengo partida jokatu zutenetik; Santiago de Pablo historialariak EITB Mediarekin hitz egin du, eta zelaiaren gaineko hainbat istorioren eta bitxikeriaren berri eman digu. 

Urtain, morrosko indartsuaren arketipo ahula

Urtain, "morrosko" indartsuaren arketipo ahula

Herriaren izar izatetik herriak iraindua izatera pasa zen Urtain. Erabili egin zuten, eta berak ez zuen jakin bere ospe eta dirua kudeatzen. Bere bizitzak islatzen dituen eliteko kirolaren alde ilunak aztertu dizkigu Juan Aldaz soziologoak
1766an Azkoitiko herritarrak jauntxoen kontra matxinatu ziren

1766an Azkoitiko herritarrak jauntxoen kontra matxinatu ziren

Ogiaren prezioaren igoerak eragin zuen oldarraldia.
112 urte bete dira munduko transatlantikorik handiena hondoratu zela

112 urte bete dira munduko transatlantikorik handiena hondoratu zela

Ozeano Atlantikoan hondoratu zen 'Titanic' ontzia, 1912ko apirilaren 14tik 15erako gauean, iceberg baten kontra talka egin ostean. 2.225 pertsona zeramatzan, bidaiariak eta tripulazioko kideak zenbatuta, eta 712 atera ziren bizirik, 'Carpathia' ontziari esker.

Troiako gerraren freskoak dituen oturuntza-aretoa aurkitu dute Ponpeian

Troiako gerraren freskoak dituen oturuntza-aretoa aurkitu dute Ponpeian

Ponpeiako eremu arkeologikoan (Italiako hegoaldea) egiten ari diren indusketetan, horma beltz dotoreak dituen oturuntza-aretoa aurkitu dute, Troiako gerran oinarritutako gai mitologikoekin apaindutako freskoekin.

Ponpeian Troiako gerrari buruzko margoak dituen oturuntza-areto handi bat aurkitu dute

Ponpeian Troiako gerrari buruzko margoak dituen oturuntza-areto handi bat aurkitu dute

Vesubiok 79. urtean suntsitutako hiriko indusketetan aurkitutako fresko harrigarrietan, "gai nagusia heroismoarena dela dirudi, Troiako gerrako heroien eta jainkoen bikoteen irudikapenetan.
100 bete dira lehen Euskal Herriko Itzulia egin zenetik

100 bete dira lehen Euskal Herriko Itzulia egin zenetik

1924ko abuztuaren 7tik 10era egin zuten Euskal Herriko Itzuliaren lehen edizioa. Gerraren ondorioz hainbat urtez etenda egon ostean, 1969an itzuli zen errepidera lasterketa.

Jesus Gonzalez-Urquijo: ''Iberiar Penintsulako iparraldeko neanderthalen aztarna zaharrenak dira''

Jesus Gonzalez-Urquijo: ''Iberiar Penintsulako iparraldeko neanderthalen aztarna zaharrenak dira''

Kantabriako Historiaurreko Ikerketen Nazioarteko Institutuko (IIIPC) zuzendariak aurkikuntzak gure historia ezagutzeko duen garrantzia azpimarratu du (adierazpenak gaztelaniaz).

100.000 urte inguruko Neanderthalen aztarnak aurkitu dituzte Axlorko aztarnategian

100.000 urte inguruko Neanderthalen aztarnak aurkitu dituzte Axlorko aztarnategian

10 eta 12 urte bitarteko bi haurren eta heldu gazte baten hortz-piezak dira, Iberiar Penintsulako iparraldean aurkitutako zaharrenak. Europan gordetako giza aztarnak oso urriak diren garai horri dagokionez.

Duela 100.000 urteko neandertalen aztarnak aurkitu dituzte Axlorko aztarnategian

Duela 100.000 urteko neandertalen aztarnak aurkitu dituzte Axlorko aztarnategian

10 eta 12 urte bitarteko bi haurren eta heldu gazte baten hortz-piezak dira, Iberiar Penintsulako iparraldean aurkitutako zaharrenak.
Hildegart Rodríguez birjina gorria, esperimentu baten alaba

Hildegart Rodríguez "birjina gorria", esperimentu baten alaba

Aurorak alaba perfektua nahi zuen, berak diseinatua, berak nahieran eraikiko zuena. Emakume perfektua. Esan eta egin. Esperimentu haren alaba izan zen Hildegart Rodríguez, Espainiako sozialismoan nabarmendu zen emakumea. Historia, ordea, trajedian amaitu zen. Juan Aldaz soziologoak kontatu digu
My Bloody Valentine, Slowdive eta Real Estate: 30 urtetik gora, zapatilei abesten

My Bloody Valentine, Slowdive eta Real Estate: 30 urtetik gora, zapatilei abesten

Shoegaze generoaren jatorria eta estilo horretan nagusitu diren taldeak ekarri dizkigu Joseina Etxeberriak.
''Burgesiak emakume zamaketarien soldatak okertu eta euskal portuetatik bota zituen''

''Burgesiak emakume zamaketarien soldatak okertu eta euskal portuetatik bota zituen''

Bizkaiko Batzar Nagusiek erakusketa bat inauguratu dute, XVI. mendetik euskal portuetan lan egin zuten emakume zamaketariak gogoratzeko eta omentzeko. Tokiko ekonomia garatzeko ezinbestekoak izan ziren, eta gizonen antzeko soldatak kobratzera iritsi ziren.

Leire Lizartzategi: Erromatarrek akordio garrantzitsuak sinatu zituzten gastrodiplomaziari esker

Leire Lizartzategi: "Erromatarrek akordio garrantzitsuak sinatu zituzten gastrodiplomaziari esker"

Leire Lizartzategik aintzinako historia ikertzen dihardu, eta une honetan Holandan dago erromatar garaiko gastrodiplomazia ikertzen. Bazkari handiak egiten zituzten erromatarren garaian, adituak ziren diplomazian.
Euskarazko lehen irratsaioa egin zela gaur 92 urte

Euskarazko lehen irratsaioa egin zela gaur 92 urte

Ander Artzelus "Luzearrek" eta Joseba Zubimendik aurkeztu zuten.
Antiquity aldizkariak Irulegiri buruzko ikerketa arkeologiko osoena argitaratu du

Antiquity aldizkariak Irulegiri buruzko ikerketa arkeologiko osoena argitaratu du

Azterketa linguistikoari dagokionez, Irulegiko testuak bi berritasun ditu: lehen hitzaren irakurketa bereizia da, bere bertsio esgrafiatuan (sorioneke) eta punteatutako bertsioa (sorioneku); eta bigarren lerroko lehen zeinuaren aldaketa, orain "te" hitzaren ordez "ku" gisa transkribatzen dutena.

Nerudaren heriotzari buruzko ikerketa berriro irekitzea agindu du Txileko auzitegi batek

Nerudaren heriotzari buruzko ikerketa berriro irekitzea agindu du Txileko auzitegi batek

Ikerketaren ardura duen epaileak argitu beharko du Nobel Saria prostatako minbizi aurreratuagatik hil zen edo diktadurako agente sekretu batek pozoitu zuen.
Ramon Gaztelumendi: Merezi dute aitortza bat hemen fusilatu zituzten zortzi preso-esklabo haiek

Ramon Gaztelumendi: "Merezi dute aitortza bat hemen fusilatu zituzten zortzi preso-esklabo haiek"

Oiartzungo Arkale mendian barrakoi berezi bat inauguratu dute: 'Trabajadoreen barrakoia'. Duela 85 urte, 1939an, toki berean eraiki zituzten barrakoien erreplika bat da, gerra ostean erregimen frankistak hona ekarri zituen milaka preso-esklaboei gorazarre egin nahi diena.
Kinki kultura: marjinalitatea, El Vaquilla, Las Grecas eta bandolero garaikideak

Kinki kultura: marjinalitatea, El Vaquilla, Las Grecas eta bandolero garaikideak

Zinemaren baitan sortutako kinki generoa izan du hizpide Kattalin Barcenak, "B Aldea"n.
Hezur bat aztertuta, datu asko lor daitezke; besteak beste zer jaten zuen izaki horrek

"Hezur bat aztertuta, datu asko lor daitezke; besteak beste zer jaten zuen izaki horrek"

Arkeologian sakontzen saiatu gara Amarauna saioan eta horretarako Maite Iris eta Aitziber Gonzalez arkeologoak gonbidatu ditugu Gasteizko estudioetara. Euren lan-esparruaz aritu zaizkigu, lan tresnez, egitekoez edota zenbaitetan eman behar izaten dituzten azalpen eta argibideez.
Clemente, Antton Valverde, Laboral Kutxa-Euskadi Fundazioa, EAA eta Armando Llanos, Sabino Arana saridunak

Clemente, Antton Valverde, Laboral Kutxa-Euskadi Fundazioa, EAA eta Armando Llanos, Sabino Arana saridunak

Arriagan egindako ekitaldian, Sabino Arana Fundazioak saridunen "konpromisoa, eskuzabaltasuna, ahalegina, komunitatea sortzeko gaitasuna, nortasun kolektiboa eta lidergo-gaitasuna" nabarmendu ditu, Mireia Zarate Fundazioko presidentearen arabera.
Mikeldiko Idoloa, Troiako Zaldiaren tankeran

Mikeldiko Idoloa, Troiako Zaldiaren tankeran

Eskuahaldunak elkarteak euskal eskultura zaharrena denari omenaldia egin nahi izan dio, eta haren egurrezko erreplika erraldoia jarri du Durangon.

1 / 27 Hurrengoa