Historia

1 / 19 Hurrengoa
Giza genoma bat sekuentziatu dute Ponpeian aurkitutako gorpu batean, lehenengo aldiz

Giza genoma bat sekuentziatu dute Ponpeian aurkitutako gorpu batean, lehenengo aldiz

Aurkikuntzak garai hartako historia genetikoa eta populazioaren bizimodua ulertzea erraztuko du.
Erdi Aroko gorpuzkinak azaleratu dira Iruñeko Basotxo kalea oinezkoentzat bilakatzeko lanen ondorioz

Erdi Aroko gorpuzkinak azaleratu dira Iruñeko Basotxo kalea oinezkoentzat bilakatzeko lanen ondorioz

Iruñean, Basotxo kaleko obretan aspaldiko gorpuzkiak aurkitu dituzte. Erdi Aroko 30 pertsonarenak omen dira. Lehen datuen arabera, garai hartako komentu batekin lotuta daude topatu diren aztarnak.

Erdi Aroko 25 hilobi aurkitu dituzte Iruñeko Basotxo kaleko lanetan

Erdi Aroko 25 hilobi aurkitu dituzte Iruñeko Basotxo kaleko lanetan

XVI. mendera arte bertan kokatuta zegoen San Frantziskoko komentu zaharrararekin lotura duen kanpai-galdategi bat ere topatu dute.
Xabier Irujo: ''Euskaldun izateko gogoak egiten gaitu euskaldun; ez da hizkuntza ezta bestelako etiketarik''

Xabier Irujo: ''Euskaldun izateko gogoak egiten gaitu euskaldun; ez da hizkuntza ezta bestelako etiketarik''

Xabier Irujo historialari, filosofo, filologo eta ABko Renoko unibertsitateko irakaslea "Ahoz Aho" saioan izan da. Unibertsitatean Euskal Ikerketa Zentroan egiten duten lanaz, euskaldun izateaz, historiaz eta argitaratutako liburuez aritu da, besteak beste.

Uztapide bertsolari autodidakta izan zen eta Euskal Herri osoan errekonozitua izatera iritsi zen

"Uztapide bertsolari autodidakta izan zen eta Euskal Herri osoan errekonozitua izatera iritsi zen"

Kezkatuta dago Zestoako Udala herriko gazteek Uztapide, Zestoako bertsolari erreferentea, nor zen ez dakitelako. Hori dela eta, "Uztapide plazara" astea antolatu dute. "Egun On Euskadi"k Pako Aristiri galdetu dio, 2.000 urtean kaleratu zuen "Nire Uztapide" liburua berrargitaratu baitute.
Juan Mari Beltranek, Aitor Gabilondok eta Errege Beldak eskainitako ikuskizuna

Juan Mari Beltranek, Aitor Gabilondok eta Errege Beldak eskainitako ikuskizuna

"Soinu-tresnak Euskal Herri musikan" entziklopedia, liburu eta CDz osatuta dago. Gaurkoan, lehen alean aurki daiteken musika tresna baten laguntzaz liluratu gaituzte Juan Mari Beltran, Aitor Gabilondo eta Errege Beldak.

“Soinu tresna askoz gehiago izan dira Euskal Herrian, baina oso indartsuak gara oraindik dirautenetan”

“Soinu tresna askoz gehiago izan dira Euskal Herrian, baina oso indartsuak gara oraindik dirautenetan”

Juan Mari Beltran izan dute gonbidatu, Euskal Herri mailan dugun euskal musika tradizionalaren gaur egungo ikertzaile garrantzitsuenetarikoa. Bere azken lana, flauten inguruko proiektua da, "Soinu-tresnak Euskal Herri musikan" entziklopedia.

Aitor Etxebarria, 'Gernika 85' obraz: Ez nago horrelako foko baten aurrean egotera ohituta

Aitor Etxebarria, 'Gernika 85' obraz: "Ez nago horrelako foko baten aurrean egotera ohituta"

Musikari gernikarraren lehen obra sinfonikoa da 'Gernika 85'. Ekainaren 30ean aurkeztuko du, Bilboko Euskalduna Jauregian.
Anartz Ormaza, Begoñako hilerriaz: ''30eko hamarkadan oso altua zen umeen heriotza-tasa Bilbon''

Anartz Ormaza, Begoñako hilerriaz: ''30eko hamarkadan oso altua zen umeen heriotza-tasa Bilbon''

Orain arte Euskadin topatutako Gerra Zibileko hobi komun handiena aurkitu dute Begoñako hilerrian, Bilbon. Aurkikuntza Begoñako Argia proiektuaren baitan egin du Aranzadik. Anartz Ormazak eman dizkigu xehetasun guztiak.

Azken neandertalak Aranbaltzan

Azken neandertalak Aranbaltzan

Euskal Herrian bada leku bat neandertalei buruzko gako asko biltzen dituena. Aranbaltzako aztarnategia, Barrikan, aire librean Kantauri isurialdean dagoen garrantzitsuena. Bilboko Arkeologi museoko Joseba Rios-Garaizarrek bertan aurkitutako aztarnen azalpenak eman ditu.

Atlantis Espedizioaren berri eman digu Jon Artanok

Atlantis Espedizioaren berri eman digu Jon Artanok

Anderik Ande proiektua burutzen dabil Jon Artano. Argentinan da bera, eta Jorge Iriberrirekin, euskal jatorriko argentinar batekin, elkarrizketa bat izan duela kontatu digu. Baina ez da nolanahiko elkarrizketa izan, Atlantis Espedizioari buruzkoa baizik, bertako protagonistetako baita Jorge.

“Durangoko bonbardaketa da daukadan lehen oroitzapena; bonbapean jaio nintzen bizitza kontzientera”

“Durangoko bonbardaketa da daukadan lehen oroitzapena; bonbapean jaio nintzen bizitza kontzientera”

Juanito Gallastegik 88 urte ditu eta hiru urte zituen 1937ko Martxoaren 31 hartan hegazkin faxistek Durango bonbardatu zutenean. Amarekin zegoen bera etxean eta bizitako esperientzia hori kontatzera etorri da.

Hilario Arbelaitz: “Kozinatu bai, berritu bai, baina lehengo gauza onak ahaztu gabe”

Hilario Arbelaitz: “Kozinatu bai, berritu bai, baina lehengo gauza onak ahaztu gabe”

Hilario Arbelaitz, Zuberoa Jatetxeko sukaldaria ezagutu dute Gaizka eta Kepak. 52 urte daramatza Hilariok sukaldean lanean, eta dioenez, gustura aritu da. Oiartzungo baserri zaharrenean daukate jatetxea, Garbunon. Baina Hilariorentzat garrantzitsuena, ohitura eta zapore zaharrak ez ahaztea da.

Imanol Zubelzu: “Euskal gastronomiak izarrik izan badu, emakumeak izan dira, emakume baserritarrak”

Imanol Zubelzu: “Euskal gastronomiak izarrik izan badu, emakumeak izan dira, emakume baserritarrak”

Imanol Zubelzuren ustez, kanpotik ekarritako errezeta eta teknikak gure egiteko izan dugun ibilbidea da, euskal sukaldaritzaren oinarri azpimarragarri bat. XIX.mendearen amaieran, garaiko aristokratak hemengo kostaldeetako herrietara etortzen ziren oporretan, eta beraiekin batera, sukaldariak.

Siziliatik Getariko Nardín kontserberara, munduko antxoarik onenaren atzetik

Siziliatik Getariko Nardín kontserberara, munduko antxoarik onenaren atzetik

Kortseben prestaketan adituak ziren Erromatarrak. Italian kontserben industriak izugarrizko ospea zeukan, eta hori horrela izanda, industria hori hedatzea pentsatu zuten. XIX.mendean iritsi ziren kontserbak Euskal Herrira eta honi buruz asko daki Nardín Kontserbak-eko Mila Oliveri Olaizolak.

Leire Arana del Arco: “Urre txuria deitzen zioten gatzari, oso preziatua baitzen hau”

Leire Arana del Arco: “Urre txuria deitzen zioten gatzari, oso preziatua baitzen hau”

Espeziak jakiak eta, batez ere, haragia kontserbatzeko erabiltzen ziren garai batean. Euskal Herrian kontserbaziorako espezia bat nagusitu zen, gatza. Gehiago jakin nahian, Añanako Gatz Haranera joan gara. Bertan aurkitu dute Leire Arana del Arco, Gesaltza Añanako Gatz Haranaren Fundazioko kidea.

Txantxarra, Neolitotik gure haginetan

Txantxarra, Neolitotik gure haginetan

Gizakiaren gorputza, neolitoan izan zen esnekiak prozesatzeko gai. Baina esnekiez gain, zerealak lantzen ere hasi zen gizakia garai hartan. Elikadura aldaketa bat ekarri zuen horrek, eta aldaketa horri buruz gehiago jakiteko Aranzadiko Historiaurre Sailera jo dugu, Jexux Tapia Sagarnarengana.

Zer jaten zuten gure Paleolitoko arbasoek?

Zer jaten zuten gure Paleolitoko arbasoek?

Ekainberrin izan gara oraingoan. Ekain kobazuloaren erreplika ikus dezakegu bertan. Gainera, Ainhoa Ostolaza ere ezagutu dugu, Ekainberriko gida. Berak azaldu digu gure arbasoek Paleolitoan zer jaten zuten, eta jaki horiek nola lortzen zituzten.

Garañoko gazteluak, Iruñerriko zaharrenak, dorre berria estreinatu du

Garañoko gazteluak, Iruñerriko zaharrenak, dorre berria estreinatu du

1.512an suntsitu zuten, baina orain, 10 urteko lanen ostean, Iruñea inguruko gaztelurik zaharrenak, dorre berria dauka. Arkeologo eta boluntarioak zaharberritze lanetan aritu dira buru belarri. Indusketekin jarraituko dute orain.
Disko musikaren sorrera: emakumeen eta LGBTIQ+ kolektiboaren iraultza bat, Paradise Garage klubean

Disko musikaren sorrera: emakumeen eta LGBTIQ+ kolektiboaren iraultza bat, Paradise Garage klubean

70eko hamarkadako dantzaleku koloretsuetatik abiatu eta gaur egunera arteko bidaia proposatu digu Lorea Argaratek, disko musikaren historian barrena.
Kaxilda Hernaez: Bukatzen ez den sua

Kaxilda Hernaez: Bukatzen ez den sua

Kaxilda Hernaez bere garairako ez ohiko emakumea izan zen. Duela 108 urte Zizurkilgo umezurztegian jaioa, agortzen ez zen borroka sena zuen; Francoren altxamenduaren ostean edo II. Mundu gerran erakutsi zuen bezala. Joseba Aurkerena historialariak eman dizkigu xehetasunak.
Gaur egungo oporrak, jai-egunak eta lanaldia Industrializazio garaiko langile-borrokei esker ditugu

Gaur egungo oporrak, jai-egunak eta lanaldia Industrializazio garaiko langile-borrokei esker ditugu

Greba asko eta oso gogorrak bizi izan zituzten XIX. mende amaierako XX. mendeko langileek. Urte bakarrean (1910etik 1911ra bitartean) 40 greba oso gogor egin zituzten.

Athleticek kamiseta zuri-urdinekin jokatu zituen lehen partidak

Athleticek kamiseta zuri-urdinekin jokatu zituen lehen partidak

Industrializazioarekin batera jaio zen Athletic Club futbol taldea ere. Bilbo inguruko meatze eta lantegietara etorritako langile inglesek sortu zuten. Hasiera kamiseta zuri-urdinak zituzten.

Bilbo urte gutxitan pasa zen landa-eremu izatetik hirigune bihurtzera

Bilbo urte gutxitan pasa zen landa-eremu izatetik hirigune bihurtzera

Azpiegitura lan handiak egin behar izan zituen hiriak urte gutxitan, estolderia eta saneamentu lanak adibidez. Ponpa-etxean hasierako makineria gordetzen dute oraindik.

Norteko ferrokarrila eraikitzera etorri ziren italiarrek ekarri zuten trikitixa

Norteko ferrokarrila eraikitzera etorri ziren italiarrek ekarri zuten trikitixa

Industrializazioaren eraginez trenbideak sortu ziren garai berean iritsi zen Euskal Herrira soinu txikia. Italiarrek ekarri zuten XIX. mende amaieran eta laster geureganatu genuen euskaldunok.

Bizikletak askatasuna eman zien industrializazio garaian emakumeei

Bizikletak askatasuna eman zien industrializazio garaian emakumeei

Belozipedoa izena eman zioten bizikletari sortu zenean. Emakume askok erosi omen zuten, batera eta bestera mugitzeko erraztasuna eman zielako. Baina ez zegoen ongi ikusia emakumeak bizikletan ibiltzea.

Sukaldeko txapa iraultza izan zen Industrializazio garaian euskal baserrietan

Sukaldeko txapa iraultza izan zen Industrializazio garaian euskal baserrietan

Txapari esker, emakumearen lana asko arindu zen. Alde batetik, zutik lan egin zezakeelako, beheko suan makurtuta edo belaunikatuta aritu ordez. Bestetik, aldi berean elaborazio bat baino gehiago egiteko aukera eman ziolako.

1937an, manipulazioa erabili zuen Francoren propagandak Gernikako bonbardaketaren egileak ezkutatzeko

1937an, manipulazioa erabili zuen Francoren propagandak Gernikako bonbardaketaren egileak ezkutatzeko

Gerraren izugarrikeriaren sinbolo bilakatu zen Gernika 1937an. George Steer kazetariak azaleratu zuen sarraskia eta nazien inplikazioa. Manipulazioa erabili zuen Francoren erregimenaren propagandak bonbardaketaren egileak ezkutatzeko.

Hunkigarria izan zen omenaldia gure aitarentzat, bera errefuxiatu moduan hartu zuten Ipar Euskal Herrian

"Hunkigarria izan zen omenaldia gure aitarentzat, bera errefuxiatu moduan hartu zuten Ipar Euskal Herrian"

Jon Ajuriak, atxilotu eta fusilatu zuten Justo Ajuriaren semeak, aita eraman zuen omenaldi horretara. Urte haietan egiazki Euskal Herrian gertatu zena jakitearen garrantzia azpimarratu du.
Beharrezkoa ikusten dugu demokrazia defendatzeagatik fusilatutakoak aintzat hartzea eta memoriara ekartzea

"Beharrezkoa ikusten dugu demokrazia defendatzeagatik fusilatutakoak aintzat hartzea eta memoriara ekartzea"

1936- 1945 urteen artean fusilatu zituztenei omenaldia egingo die Gogora Institutuak eta Eusko Jaurlaritzak. Egoerarik zailenean ere demokraziaren aldeko jarrera hartu zutela gogorarazi eta goraipatuko dute.
''Indartzen ari zen Ez Dok Amairu; Larraitzeko festibala euskal kultura jipoitzeko aprobetxatu zuen prentsak''

''Indartzen ari zen Ez Dok Amairu; Larraitzeko festibala euskal kultura jipoitzeko aprobetxatu zuen prentsak''

Larraitzen, Urriak 31 batean, izugarrizko festibala egin omen zuten, orgia eta guzti prentsak esan zuenez. Erramun Amundarain "Ez Dok Amairu" taldearen zaleak azaldu digu, benetan bertan gertatu zena.

Ez Dok Amairu taldeak nola bizi zuen zentsura garai haietan?

Ez Dok Amairu taldeak nola bizi zuen zentsura garai haietan?

Oiartzunera joan gara orain, Oskarbi taldeko kide den Jose Luis Trekuren etxera. Bertan kontatu digu zentsura nola bizi zuten, baita bizitako istorio batzuk ere.

Martintxo, esaik amairu, eztok amairu, badok amairu

Martintxo, esaik amairu, eztok amairu, badok amairu

Joxe Mari Iriondo kazetariarengana jo dute Gaizka eta Beñatek. Berak kontatu die nondik datorren "Ez Dok Amairu" taldearen izena

Irkus Robles: “Izugarrizko kritikak izan genituen gitarra espainolarekin jotzen genuelako”

Irkus Robles: “Izugarrizko kritikak izan genituen gitarra espainolarekin jotzen genuelako”

Irkus, Iker eta Ugutz Robles eta Txabi Villaberdek, Soroak taldea. Lehen hiruekin izan gara eta esan liteke, gizon hauei zor diegula Euskal kantagintza berriaren sorrera.

Haitzuloetako eskuen irudietako asko haurrek egiten zituztela nola frogatu duten azaldu du Ana Galarragak

Haitzuloetako eskuen irudietako asko haurrek egiten zituztela nola frogatu duten azaldu du Ana Galarragak

Kantabriako Unibertsitateko ikerlari talde batek frogatu du haurren parte-hartzea haitzuloetako margoetan. Ana Galarraga dibulgatzaileak ikerketaren xehetasunak kontatu ditu "Ahoz Aho"n.

“Dexenteko ardura izan da podcasteko soinu teknikaria izatea; irudirik gabe ikuslea girotu behar duzu''

“Dexenteko ardura izan da podcasteko soinu teknikaria izatea; irudirik gabe ikuslea girotu behar duzu''

"Euskal gaizkileak" podcasteko soinu teknikaria da Iñigo Etxarri. Ardura handia izan du proiektu honetan, musika, ahotsak, zaratak, efektuak… prozesu honen berri ematera etorri da gurera.

Xabier Alkiza: “Talde lan bat da podcasta, denak balio du besteak bezainbeste”

Xabier Alkiza: “Talde lan bat da podcasta, denak balio du besteak bezainbeste”

"Euskal gaizkileak" podcasteko bikoizketa zuzendaria da Xabier Alkiza. Aktoreak edo ahotsak lortzen, euren bikoizketak zuzentzen ibili da Xabier podcast honetan, eta horren inguruan arituko zaigu gaur.

“Egiazko krimen istorioak dira kontatzen ditugunak; guk, istorio horiek hartu eta fikzionatu egin ditugu”

“Egiazko krimen istorioak dira kontatzen ditugunak; guk, istorio horiek hartu eta fikzionatu egin ditugu”

Euskal Krimenen kronika beltza egiten dute "Zu Zeu" aldizkari digitalean. Gure gonbidatua den Beñat Hach Embarek, "Euskal Gaizkileak" podcastaren zuzendaria da eta orain, buru belarri ari da krimen horien datuak biltzen.

Maximo Sainz, Ezkabako preso gazteena identifikatu dute 84 urte eta gero, DNA probei esker

Maximo Sainz, Ezkabako preso gazteena identifikatu dute 84 urte eta gero, DNA probei esker

Cesar Layana Nafarroako Memoria Institutuko Dokumentazio Ataleko buruak azaldu duenez, identifikazio lana oso zaila da. Batetik, gorpuzkien hezurrak lortu behar dituzte, eta bestetik senideen laginak eskuratu behar dira, eta horiek topatzea da arazoa, Ezkaban Estatu osoko presoak baitzeuden.
Sara kasua: Benito eta Martin Mari Luzeren hilketak tabua izan dira Carmen eta Xole ama-alaben familian

Sara kasua: Benito eta Martin Mari Luzeren hilketak tabua izan dira Carmen eta Xole ama-alaben familian

1912an, Carmen eta Xoleren amatxi eta aitatxiren baserrira joan zen Juan Gaston Perez nafarra eskean. Amatxik zerbait eman eta alde egin zuen, baina gauean itzuli, eta Benito Mari Luze eta haren anaia Martin hil zituen labankadaz. Familiak gertatutako nola bizi izan duen azaldu digute biek.

1 / 19 Hurrengoa

Bisitatuena

    Kargatzen ikusiena
    Kargatzen ikusiena