Txile

1 / 6 Hurrengoa
Horrela geratu da Latinoamerikako espektro politikoa Lula da Silvaren garaipenarekin

Horrela geratu da Latinoamerikako espektro politikoa Lula da Silvaren garaipenarekin

Brasilgo hauteskundeen ondoren, ezkerrak pisu handiagoa irabazi du Latinoamerika osoan. 2020tik 2022ra bitartean, ezkerreko hautagaiek irabazi dituzte hauteskunde gehienak inguru horretan.
Zer gertatu zen Andeetako mendilerroan duela 50 urte?

Zer gertatu zen Andeetako mendilerroan duela 50 urte?

Gaur betetzen dira 50 urte Argentina eta Txile arteko Andeetako mendikatearen kontra hegazkin bat erori zen zorigaiztoko egunetik. 1972ko urriaren 12 hartan, Uruguaiko Aireko Armadaren 571 hegazkinak mendietako baten aurka jo zuen. 45 bidaiarietatik, 16k bakarrik biziraun zuten.

Mende erdi Andeetan hegazkin bat erori zenetik

Mende erdi Andeetan hegazkin bat erori zenetik

Istriputik bizirik atera ziren 16 pertsonetatik bakarra hil da; 2015ean izan zen, 80 urte zituela. Mendilerroan erreskatatu zutenetako bat izan zen Eduardo Strauch Urioste, 72 egunez milaka metroko altueran bizi izandako guzti-guztiak gogoratzen dituena.
Pazko uhartean izandako sute batek hainbat moai eta ehun hektarea baino gehiago erre ditu

Pazko uhartean izandako sute batek hainbat moai eta ehun hektarea baino gehiago erre ditu

100 hektarea baino gehiago eta moais izenez ezagutzen diren harrizko estatua mitikoen kopuru zehaztugabea kiskalita geratu dira. Pazko uhartea Ozeano Barearen erdian dagoen Txileko lurraldea da, Amerikako kontinentetik 3.500 kilometro mendebaldera.

Botoen % 62rekin, Konstituzio berriaren aurkako jarrera nagusitu da Txilen

Botoen % 62rekin, Konstituzio berriaren aurkako jarrera nagusitu da Txilen

Txilek ezezkoa eman dio Konstituzio berriaren proposamenari botoen % 62.5ekin, eta horrenbestez aurreko testuari eutsiko dio, Pinocheten diktaduran idatzitakoari, hain zuzen.

Milaka txiletarrek kalean ospatu dute Konstituzio berriaren proposamenaren aurkako garaipena

Milaka txiletarrek kalean ospatu dute Konstituzio berriaren proposamenaren aurkako garaipena

Bandera nazionalak zeramatzaten milaka txiletar hiriburuko eta herrialdeko beste hiri batzuetako kaleetara atera dira Konstituzio berriaren proposamena errefusatu dutenen garaipen argia ospatzera.

Gabriel Boricek Txilen prozesu konstituziogile berria bultzatzeko konpromisoa hartu du

Gabriel Boricek Txilen prozesu konstituziogile berria bultzatzeko konpromisoa hartu du

Txiletarren % 61,8k Konstituzio berriaren proposamena errefusatu dute atzo ospatutako galdeketan. Konstituzio hau 2019ko protesta-oldearen ostean demokratikoki aukeratutako konbentzio batek egindakoa zen.

Txilek ezezkoa eman dio Konstituzio berriaren proposamenari

Txilek ezezkoa eman dio Konstituzio berriaren proposamenari

Ezezkoak botoen % 62,5 jaso du. Modu horretan, herrialdeak gaur egunean duen Konstituzioari eutsiko dio, Pinocheten diktaduran idatzitakoari, alegia. Gabriel Boric herrialdeko presidenteak, bere aldetik, "Txileko herriak ozen eta garbi hitz egin du" adierazi du emaitza jakin ondoren.
Konstituzio berria onartu ala atzera bota erabakiko dute txiletarrek

Konstituzio berria onartu ala atzera bota erabakiko dute txiletarrek

Txilen, konstituzio berria onartu ala ez erabaki behar dute 15 milioi herritarrek; egungoa Pinocheten garaitik dago indarrean. Berria onartuko balitz, egun historikoa litzateke herrialdearentzat, hainbat esparrutan oso aurrerakoia bailitzateke.
Normaltasuna eta jendetza nagusi Txileko plebiszituaren lehen orduetan

Normaltasuna eta jendetza nagusi Txileko plebiszituaren lehen orduetan

Hautetsontziak itxi eta bi ordura ezagutuko dira emaitzak. Euskal Herriko 00:00ak aldera hasiko da zenbaketa.
Txile, herrialdearen oinarriak alda ditzakeen bozketaren aurrean

Txile, herrialdearen oinarriak alda ditzakeen bozketaren aurrean

Konstituzio berriak "Estatu ekologikoa" aldarrikatuko luke, eta estatu plurinazional gisa aurkeztuko litzateke, indigenen eskubideak aitortuta, besteak beste. "Guri begira daude, mundu osotik, erabili dezagun gure bozkatzeko eskubidea", esan du Boricek botoa eman ostean.
Txileko konstituzio prozesu berria ulertzeko 25 gako

Txileko konstituzio prozesu berria ulertzeko 25 gako

Txiletarrek Konstituzio berriaren alde edo aurka bozkatuko dute igande honetan, eta, onartzen bada, diktaduran idatzitakoa ordezkatuko dute. Proposamenak ez du inor axolagabe utzi bere izaera bakar eta iraultzaileagatik.
Txiletarrek etzi egingo dute erreferenduma konstituzio berria onartu ala ez erabakitzeko

Txiletarrek etzi egingo dute erreferenduma konstituzio berria onartu ala ez erabakitzeko

Konstituzio berriari buruzko prozesua aztertu dugu 'Faktoria'n, Txilen bizi den Ekain Diaz de Mendibil euskal herritarrarekin eta Euskal Herrian bizi den Mikel Zuloaga txiletarrarekin.
Gabriel Boricek Txileko presidente kargua hartu du

Gabriel Boricek Txileko presidente kargua hartu du

Gabriel Boric da Txileko presidente berria, presidente bozkatuena. Gauzatu da gobernu aldaketa, eskuinetik ezkerrera, Sebastian Piñerari lekukoa hartu dio. Belaunaldi berri bat iritsi da Moneda jauregira.

Gabriel Boric karguaz jabetu denean: Txileko herriaren eta herrien aurrean, bai, zin dagit

Gabriel Boric karguaz jabetu denean: "Txileko herriaren eta herrien aurrean, bai, zin dagit"

Jatorrizko herriei (biztanleriaren % 13) egindako keinu berri bat da. 36 urteko Boric Txileko historian buruzagi gazteena bihurtu da.
Boricek zentro-ezkerreko Gobernua iragarri du, emakumezko gehiengoarekin

Boricek zentro-ezkerreko Gobernua iragarri du, emakumezko gehiengoarekin

Txileko presidente hautetsiak kabinete berria izendatu du ostiral honetan. Emakumeekin osatu du gehienbat, eta zentro-ezkerreko zenbait alderdi tradizional ere sartu ditu.
Elisa Loncon ekintzaile maputxea, Rene Cassin saria: Gaur Txilek historia berri bat bizi du

Elisa Loncon ekintzaile maputxea, Rene Cassin saria: "Gaur Txilek historia berri bat bizi du"

Ekitaldian zehar olerki bat mapudungun hizkuntzan irakurri dute. Maputxe herriaren hizkuntza da. Poemak saritua hunkitu du.
Elisa Loncon Txileko ekintzaile eta politikariak René Cassin saria jaso du

Elisa Loncon Txileko ekintzaile eta politikariak René Cassin saria jaso du

Elisa Loncón, Txileko Konstituzio Konbentzioko presidentea, akademiko maputxea, hizkuntzalaria, aktibista eta politikaria da.

Non albistea, han ETB

Non albistea, han ETB

2021eko albiste garrantzitsuenean harian egon da ETB, eta laburbilduma osatu dugu bideo honetan.

Juanjo San Miguel

Juanjo San Miguel

Analisiak

Muturrak

Arerioa, orain arte aurkaria zena, etsai bihurtu dute alderdiek. Ez da bakarrik boto kutxetan menderatu behar, bere ideologia eta ideiak suntsitu beharra dago eta ahal izanez gero bere itzala ezabatu.
Gabriel Boricen garaipenaren gakoak

Gabriel Boricen garaipenaren gakoak

Adituen arabera, ezkerrerako bira hori oso garrantzitsua izan da, herrialdeko Konstituzioa berritzeko prozesu betean gertatzen baita. Erreferentzia-prozesua izan daiteke kontinenteko beste herrialde batzuentzat.
Gabriel Boric ezkertiarrak irabazi du Txileko Presidentetza, botoen % 55 eskuratuta

Gabriel Boric ezkertiarrak irabazi du Txileko Presidentetza, botoen % 55 eskuratuta

Datorren martxoaren 11n, 36 urte bete berritan, Gabriel Boricek Sebastian Piñera kontserbadorea ordezkatuko du herrialdeko presidente gisa.

Gabriel Boric ezkertiarrak gidatuko du Txile datozen urteotan

Gabriel Boric ezkertiarrak gidatuko du Txile datozen urteotan

Boricek botoen % 55,7 lortu ditu, eta Jose Antonio Kast eskuin muturreko aurkariak, berriz, % 44,27. 35 urteko diputatua, Txileko agintaririk gazteena izango da, eta ekologista, feminista eta erregionalista da.
Boric eta Kast, Txileko presidentetzarako bi hautagai antagoniko

Boric eta Kast, Txileko presidentetzarako bi hautagai antagoniko

Txilen hauteskunde presidentzialen bigarren itzulia izango da igande honetan. Jose Antonio Kast ultraeskuineko hautagaia eta Gabriel Boric ezkerrekoa aurrez aurre lehiatuko dira, erabat aurkako proposamenekin. Azken asteotako inkestek ezkerreko hautagaia jotzen dute irabazletzat.
Elisa Loncón Antileo txiletar ekintzaile eta politikariak jasoko du René Cassin giza eskubideen saria

Elisa Loncón Antileo txiletar ekintzaile eta politikariak jasoko du René Cassin giza eskubideen saria

Txileko biltzar konstituziogilearen presidenteak urtarrilaren 19an jasoko du, Gasteizen, Eusko Jaurlaritzak ematen duen saria.
Txilek argi berdea eman dio sexu bereko pertsonen arteko ezkontzari

Txilek argi berdea eman dio sexu bereko pertsonen arteko ezkontzari

Argentina, Brasil, Kolonbia, Uruguai, Ekuador, Costa Rica eta Mexikoko hainbat estaturen ondoren, Txile da sexu bereko pertsonen ezkontza legeztatu duen zortzigarren herrialdea Latinoamerikan.

Eguzki eklipse batek Txileko Antartika guztiz ilundu du

Eguzki eklipse batek Txileko Antartika guztiz ilundu du

Kontinente zuriko zonalde batzuetan bakarrik ikusi izan ahal da eklipse oso hau. Planetako beste zonalde batzuetan eguzki eklipse partzial bat ikusi izan dute.

Kast ultraeskuineko hautagaia eta Boric ezkertiarra lehiatuko dira Txileko hauteskundeetako bigarren itzulian

Kast ultraeskuineko hautagaia eta Boric ezkertiarra lehiatuko dira Txileko hauteskundeetako bigarren itzulian

Jose Antonio Kast eta Gabriel Boric izan dira bi hautagai bozkatuenak igande honetan Txilen presidentea aukeratzeko egin diren hauteskundeetan. Hauteskundeen bigarren itzulia abenduaren 19an egingo da eta bietako bat izango da herrialdeko presidente berria, Sebastian Piñera ordezkatuz.
Txileko Senatuak baztertu egin du Sebastian Piñera presidentea kargugabetzea

Txileko Senatuak baztertu egin du Sebastian Piñera presidentea kargugabetzea

Oposizioak ez ditu lortu Txileko presidentea kargutik kentzeko behar zituen bi herenak (29 boto).
2035erako erregaia darabilten ibilgailuak erretiratzeko konpromisoa hartu dute 31 herrialdek

2035erako erregaia darabilten ibilgailuak erretiratzeko konpromisoa hartu dute 31 herrialdek

India, Kanada eta Txile bezalako herrialdeek sinatu dute akordioa. Halaber, General Motors, Ford, Mercedes Benz edo Volvo bezalako enpresa handiek ere egin dute bat adierazpenarekin.

2035erako erregaia darabilten ibilgailuak erretiratzeko konpromisoa hartu dute 31 herrialdek

2035erako erregaia darabilten ibilgailuak erretiratzeko konpromisoa hartu dute 31 herrialdek

India, Kanada eta Txile bezalako herrialdeek sinatu dute akordioa. Halaber, General Motors, Ford, Mercedes Benz edo Volvo bezalako enpresa handiek ere egin dute bat adierazpenarekin.
Latinoamerikak estrategia bateraturik gabe jo du Klimaren Goi Bilerara

Latinoamerikak estrategia bateraturik gabe jo du Klimaren Goi Bilerara

Kolonbiak, Panamak, Costa Ricak, Dominikar Errepublikak eta Surinamek dituzte konpromiso handienak, Naturarentzako Mundu Funtsaren txosten baten arabera.
Istilu larriak Txilen, duela bi urteko protestak gogoratzeko egin den manifestazioan

Istilu larriak Txilen, duela bi urteko protestak gogoratzeko egin den manifestazioan

Manifestazioa baketsua izan da orokorrean, baina amaieran liskarrak gertatu dira. 30 lagun baino gehiago hil eta milaka zauritu ziren duela bi urteko protestetan.

Latinoamerikak covid-19aren kontrako txertoa demokratizatzeko eskatu du

Latinoamerikak covid-19aren kontrako txertoa demokratizatzeko eskatu du

Latinoamerika eta Karibeko Estatuen Komunitateak (CELAC) azpimarratu du, koronabirusaren kontrako immunitatea lortzeko, beharrezkoa dela covid-19aren txertoa era solidarioan banatzea.
Sabel Travel: 'Choripan' pebrearekin, Mikel Zuloaga txiletarrarekin

Sabel Travel: 'Choripan' pebrearekin, Mikel Zuloaga txiletarrarekin

Mikel Andoni Zuloaga du izena, baina duela bi urte etorri zen Txiletik Euskal Herrira, Ordiziako neska laguna ezagutu ondoren. 'Choripan' pebrearekin prestatzen irakatsi dio Gorka Otaegiri.

Osagaiak

Emakume maputxe batek gidatuko du Konstituzio berria idazteko batzordea

Emakume maputxe batek gidatuko du Konstituzio berria idazteko batzordea

Elisa Lancon akademiko eta aktibista indigenak gehiengo osoa lortu du bozketan. Hala, munduan lehenengo aldiz, organo paritario batek bideratuko du lege berria.
Emakume indigena bat izango da Txileko Konstituzio berriaren erredakzioaren buru

Emakume indigena bat izango da Txileko Konstituzio berriaren erredakzioaren buru

Elisa Loncon indigena izango da oinarrizko lege berria sortuko duen organoko burua. Konstituzio berriak Augusto Pinocheten diktaduratik jasotako legea ordezkatuko du.

Txileko herritarren %50 immunizatuta egon arren, kasuak eta ospitaleratzeak goraka doaz

Txileko herritarren %50 immunizatuta egon arren, kasuak eta ospitaleratzeak goraka doaz

Sinovac txerto txinatarra eman dute nagusiki eta orain bi aukera aztertzen ari da Gobernua: hirugarren dosi bat jarri edo aldaera berriekin eraginkorragoak diren txertoak erosi.

Oporretara zoaz? Honakoa da musukoaren erabilera zenbait herrialdetan

Oporretara zoaz? Honakoa da musukoaren erabilera zenbait herrialdetan

Maskararen derrigortasuna aldatu egiten da herrialde batetik bestera. Honakoa da zenbait herrialdeetako neurriei buruz jakin beharrekoa.
Independenteek eta oposizioak gidatuko dute Txileko Konstituzio berria

Independenteek eta oposizioak gidatuko dute Txileko Konstituzio berria

Oposizioko bi zerrendak eta independenteek jokoan zeuden 155 eserlekuetatik 101 eskuratu dituzte. Horietatik 83 emakumeak izango dira.
1 / 6 Hurrengoa

  • Lurrikarak

    Lurrikarak

    Munduan izandako lurrikara eta sismoen azken orduko albisteak, eitb.eus-en.

Bisitatuena

    Kargatzen ikusiena
    Kargatzen ikusiena